De politieke geschiedenis van Lesotho

geplaatst in: Lesotho | 2

De meeste landen in Afrika zijn jong. Door het koloniale verleden heeft het lang geduurd eer de landen onafhankelijke staten werden. Hoewel Lesotho 53 jaar onafhankelijkheid mag vieren op 4 oktober van dit jaar, was de situatie in dit kleine land toch anders dan de meeste andere Afrikaanse landen. Verbazingwekkend genoeg heeft het land eigen rechten kunnen verwezenlijken ten tijde van de Europese overheersing en dat heeft ervoor gezorgd dat we vandaag nog steeds praten over het land Lesotho.

Basutoland

In het moderne Zuid-Afrika spreekt men onder andere Noord-Sotho en Zuid-Sotho. Die laatste is de taal die ook in Lesotho het meest voorkomt, en wordt ook wel SeSotho (/sɛˈsuːtuː/), genoemd. Het betekent letterlijk Zuidelijk Sotho. Het is een referentie naar de mensen die migreerden van de noordelijke Sotho-gebieden in Centraal-Afrika om zich uiteindelijk te vestigen in de hoogvlaktes in de buurt van Drakensbergen.

Koning Moshoeshoe I verenigde de verschillende Bantoestammen die er zich gevestigd hadden en stichte een nieuwe staat genaamd Basutoland (1822). Ze kregen het aan de stok met de naburige Zoeloe-bevolking onder leiding van King Shaka, maar met verenigde krachten konden ze standhouden.

Het bleek uitstel van executie, want toen de Voortrekkers, de koloniale Afrikaanse landbouwers die met hun huifkarren andere oorden opzochten, op de proppen kwamen en zich vestigden in de desolate vlaktes van wat later de provincie Vrijstaat in Zuid-Afrika zou worden, zou dat het sein zijn voor de start van verschillende oorlogen. Na eerdere verdragen met zowel de Boers – de algemene term waar ook de Voortrekkers bij horen – en de Britten, kwamen er toch disputen over landbezit. Verliezen aan beide kanten van zowel manschappen als land resulteerde in een bitse strijd (1956 – 1968) die Basutoland voor ongeveer de helft decimeerde.

De Britten als reddingsboei

Moshoeshoe zag de bui al hangen en riep de hulp van de Britten in. Hun bescherming resulteerde in een verplicht vertrek van de Boers. Niettemin moest het koninkrijk veel van zijn gronden afstaan aan de Boers en het gebied ten westen en ten noorden van de huidige grens staat nog steeds bekend als ‘de verloren landen’.

De hulp van de Britten veranderde al snel van karakter, want ook zij wilden Lesotho graag koloniseren. Een poging om Lesotho te annexeren bij de Kaap-kolonie bleek de start van een revolutie en de Bantoes lieten zich niet doen. Succesvol weerden ze de kolonisten af, maar bij een tweede poging hadden ze minder geluk. Opstanden de kop indrukken lukte de kolonisten niet; ze hadden alle moeite om de staat te controleren. Na verwoede pogingen lieten ze Basutoland verder door het leven gaan als een soevereine staat in de Commonwealth zonder controle van de Kaap-kolonie.

Het zou uiteindelijk de verdere loop van hun geschiedenis bepalen, want Lesotho zou een neutrale positie hebben tijdens de Boerenoorlogen, de strijd tussen de Afrikaanse voortrekkers en de Britten einde van de 19deeeuw, waardoor vele mensen hun heil zochten in het koninkrijk en het inwonersaantal fors steeg. Ook later zou het land er, na de oprichting van de South Africa Union, voor kiezen om haar autonomie te bewaren en onder Britse vlag te blijven. De jonge natie floreerde tegenover Zuid-Afrika, maar door beperkte natuurlijke rijkdommen is het land ook gelimiteerd in haar mogelijkheden. De ware rijkdom ligt namelijk in ‘de verloren landen’.

Het koninkrijk Lesotho

De beslissing om in 1910 geen deel te gaan uitmaken van Zuid-Afrika, zorgde ervoor dat het gruwelijke apartheidsregime niet van toepassing was in Lesotho. Bovendien zorgde die beslissing voor betere voorzieningen op het vlak van gezondheid en onderwijs voor iedereen. Daarnaast maakte Groot-Brittanië – net als andere landen zoals Swaziland – Lesotho onafhankelijk. Het was tijd om op eigen benen te staan, maar ook dat zou moeilijkheden met zich meebrengen.

Het onafhankelijke koninkrijk zag het licht in 1966 en naast koning Moshoeshoe II kwam ook eerste minister Leabua Jonathan van de Basotho National Party (BNP) aan het roer te staan. De relatie tussen koning en zijn eerste gezant hadden al problemen van bij de start en naar aanloop van de tweede verkiezingen zou het duidelijk worden dat premier Jonathan zou verliezen. Hij weigerde de macht af te staan aan de Basotholand Congress Party (BCP) en hield het land in zijn greep. Het parlement werd ontbonden, de koning verbannen en een staat van beleg werd afgekondigd.

Politieke strubbelingen

Vanuit de interim-regering, geleid door Jonathan, werd er steun geleverd aan het Afrikaans Nationaal Congres (ANC), die in Zuid-Afrika vocht tegen het Apartheidsregime. De twee landen leefden op gespannen voet en de situatie zorgde ook voor interne strubbelingen. Het leidde uiteindelijk tot een militaire coup in 1986 waarbij het leger gedeeltelijk de macht teruggaf aan de koning.

Het leger werkte wel samen met de koning, maar eensgezind waren ze niet altijd. Na enkele instabiele jaren nam het leger de macht volledig over en was er de ambitie om tot een democratisch stelsel te komen. Niettemin was niet iedereen het eens met de gevoerde politiek, kwam er een nieuwe coup en zo werd de koning in zijn functie hersteld. De nieuwe regels voor de koning waren niet hoe hij het zag en hij weigerde onder deze regelgeving de troon te bestijgen, met als gevolg dat zijn zoon Letsie III de nieuwe koning werd. Na enkele jaren deed deze laatste dan weer afstand van de troon om zijn vader terug te laten regeren, maar nadat die een jaar later het leven liet in een ongeluk, nam hij alsnog de scepter over.

Wie leidt het land nu?

De macht van de koning zou uiteindelijk minder groot worden en de stoelendans om Lesotho te leiden, blijft duren. Het leger, verschillende partijen en zelfs inmenging van Zuid-Afrika heeft in de voorbije decennia moeten zorgen voor een stabiele regering. Hoewel de onregelmatigheden minder frequent worden, gebeuren ze nog. In 2002 vonden de eerste geweldloze verkiezingen plaats en het parlement lijkt nu eerlijk verdeeld. Aan het hoofd van de constitutionele monarchie staat nog steeds Letsie III, maar zoals in België heeft hij geen uitvoerende macht, die ligt bij het parlement en de eerste minister. De laatste decennia verlopen de machtsovergangen geweldloos, laten we hopen dat elke wissel van de macht vreedzaam gebeurt en het zeggenschap van het land op een eerlijke manier wordt toegekend.

2 Responses

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *