Een leeuwenhart: het opvangcentrum van Kevin Richardson

Wij zijn niet de grootste fans van dierentuinen. Opgesloten zijn in een fractie van je originele habitat, ook wij mensen zouden daar niet graag verblijven. In dat opzicht trachten we ook in het buitenland op te letten waar we een bezoek brengen, want we willen geen systeem ondersteunen waar we zelf niet achter staan. In de buurt van Johannesburg is er een populair lion park dat jaarlijks veel bezoekers trekt. Voor meerdere redenen staan we niet te popelen om daar langs te gaan, en wij komen met een alternatief: Kevin Richardson’s Wildlife Sanctuary.

Als je je naam kunt verbinden aan een dierenwelzijncentrum, dan moet je toch een soort van status hebben (of: van goeden huize zijn). De eerste keer dat de naam Kevin Richardson viel, ging er bij ons niet meteen een belletje rinkelen, maar zijn bijnaam the lion whisperer, of leeuwenfluisteraar, klinkt veelbelovend. Automatisch denken we dan aan het bekende YouTube-filmpje waar een leeuw op de tonen van I Will Always Love You zijn voormalige baasjes terug tegen het lijf loopt. Deze Zuid-Afrikaan is toch nóg van een ander kaliber.

Wie is – in godsnaam – Kevin Richardson?

Met een passie voor landdieren, stortte de jonge Richardson zich op studies zoölogie, maar doordat de nadruk er op het zeeleven lag, liet hij de lessen voor wat ze waren. In dezelfde periode ging hij met zijn familie naar een leeuwenpark en aaide hij de dieren met veel liefde. Toevallig zag de eigenaar het schouwspel en gaf hij Kevin de mogelijkheid om elke dag terug te komen zonder te betalen. Wellicht was hij verbaasd, want Kevin kwam terug, elke dag, 8 maanden aan een stuk. Uiteindelijk vroeg de eigenaar ermee te stoppen, omdat hij genoeg gezien had. Prompt bood hij Kevin een baan aan en die twijfelde niet.

In het lion park leerde hij snel veel, maar hij had andere methodes dan de andere verzorgers. Richardson probeerde contact te maken met de leeuwen en dat lukte toen hij twee welpjes, Meg en Amy, moest redden van de verdrinkingsdood. Hun moeder had hen verstoten en ook de tante wou niet instaan voor hun opvoeding en gooide hen in een beekje. Dat kon Kevin niet zomaar laten gebeuren en hij ontfermde zich dan maar zelf over de piepjonge leeuwen. Hierdoor is het voor hem niet gevaarlijk om in hun bijzijn te vertoeven. Het leerde hem net om ze beter te begrijpen. Toen hij na een weekje weg terugkwam in het leeuwenpark, waren Meg en Amy echter verkocht. Ze lieten zijn contact met de leeuwen puur uit vriendelijkheid toe, maar finaal gezien waren de leeuwen niet zijn eigendom, en het park kon met hen doen wat ze wilden. Nadat hij de contactgegevens van de nieuwe eigenaar gekregen had, ging hij naar de enclosure waar ze ondertussen opgesloten zaten. Kon hij bewijzen dat de leeuwen van hem waren, dan zouden ze een andere regeling treffen.

Wat hij daar aantrof zou zijn leven veranderen. Op een klein gebied van ongeveer 25 are zaten zo’n 30 leeuwen samengepropt. Ook voor Kevin was het onmogelijk om te zeggen welke van deze leeuwen Meg en Amy waren, maar hij kreeg wel een kans van de nieuwe eigenaar. Hij riep de leeuwen en voor ze het goed en wel beseften, kwamen de leeuwen naar Kevin toe en sprongen meteen in de auto.

De nieuwe eigenaar van Meg en Amy had een andere manier van zakendoen, en Richardson wist als enige daar niet van. De leeuwen werden in de nieuwe enclosure grootgebracht voor de jachtindustrie, het zogenaamde canned hunting, waar leeuwen worden uitgebuit voor de toeristensector zonder respect voor het dier. Kevin Richardson moest nog 3 jaar in het leeuwenpark blijven en kreeg er de bijnaam Mister Conservation. Na die periode nam hij elke leeuw mee met wie hij gewerkt had om ze een beter leven te geven, waar het welzijn van het dier centraal staat. Hij startte meerdere rechtzaken op tegen verschillende leeuweneigenaars, die het welzijn van het dier niet respecteren, en Kevin won die ook. Samen met anderen blijft hij vechten tegen het jagen op leeuwen in gevangenschap en met zijn sanctuary haalt hij regelmatig het nieuws.

Wat velen niet weten is dat het zeer slecht gaat met de leeuwenpopulatie. Meerdere reservaten en privéparken die zogezegd diervriendelijk zijn, zijn dat eigenlijk niet. De parken  verschuilen zich achter leugens en profileren zich als een toevluchtsoord voor gewonde dieren. Achter de schermen gaat het er weliswaar helemaal anders aan toe. Door enkele gerichte vragen te stellen, kan je makkelijk te weten komen of ze uitdragen wat ze beweren. Meer info hierover kan je vinden in dit artikel.

De werkwijze van de Kevin Richardson Wildlife Sanctuary

Om te kunnen werken als toevluchtsoord voor dieren moet je voldoen aan drie opgelegde regels die door verschillende organisaties uitgeschreven zijn (WASP, IUCN, EAZA). Allereerst mag er geen sprake zijn van een fokprogramma. Daarnaast is elke interactie met mensen strikt verboden. Ten slotte mag er geen handel zijn rond de dieren, dit wil zeggen dat je niet betaalt, uitwisselt of verkoopt. Als je dieren zou kopen, zelfs zieke dieren, beloon je de eigenaar die het dier onheus heeft behandeld. In het verleden hebben we in meerdere toevluchtsoorden wel al kleine interacties meegemaakt, zoals wandelen met olifanten, maar daar hebben we nooit vragen over gesteld. De lijn is soms flinterdun, en vaak is het een kwestie van intuïtie. Om aan extra middelen te komen, zetten sancturies hun deuren open voor het toerisme en passen ze de regels toe op hun eigen werking, en dat gebeurt soms met wat vrije interpretatie.

In de Kevin Richardson Wildlife Sanctuary vermijden ze nieuwe geboortes omdat de welpen anders in gevangenschap ter wereld komen. Zo worden bij alle leeuwinnen de eierstokken verwijderd, wat wel een kleine verandering in hun gedrag geeft. De leeuwen zitten ook hier in een omheind gebied, maar ze zitten met slechts enkele leeuwen samen op een gebied van 1 hectare groot. Alle leeuwen samen zetten, gaat niet, want ze zouden niet kunnen samenleven. Het zijn immers leeuwen van een andere troep. De enige leeuwen die echt samen kunnen blijven, zijn zij die samen zijn opgegroeid.

De instincten bewaard

Wel wilt de Kevin Richardson Wildlife Sanctuary de leeuwen blijven triggeren en veranderen ze elke drie weken van terrein. Zo ontdekken ze steeds iets nieuws, ruiken ze nieuwe geuren en blijven hun instincten bewaard. Tevens wandelt Kevin regelmatig met de leeuwen door het reservaat zodat ze niet constant binnen een afgesloten omgeving moeten blijven. Hoewel hij steeds meldt wanneer zo’n wandeling plaatsvindt, heeft dit toch éénmalig geleid tot een drama, toen een leeuw een vrouw doodde. Deze King of the Jungle, waar Kevin mee op het terrein wandelde, was achter een impala gegaan en stootte later op de vrouw, die na een interview en bijhorende foto’s, nog niet in haar auto was gestapt, met alle gevolgen van dien.

Het is niet verbazend dat de leeuwen van het opvangcentrum niet in het wild teruggeplaatst kunnen worden. Door hun verleden zijn ze gewend geraakt aan mensen en daardoor zijn ze gevaarlijker dan andere dieren. Misschien denken ze wel dat we ze eten zullen geven door hun jarenlange gevangenschap. Zo zijn er al vele slachtoffers ten prooi gevallen aan leeuwen. Ook hebben de gevangen leeuwen verschillende technieken verleerd. Een leeuw die jaren gevangen zit, kan bijvoorbeeld niet meer sluipen en heeft het dus nog moeilijker om een prooi te bemachtigen.

In totaal zijn er 26 leeuwen in de Wildlife Sanctuary, maar het reservaat probeert nog uit te breiden. Niet zozeer in het aantal leeuwen, maar wel in oppervlakte, zodat de leeuwen een groter perceel hebben waar ze op kunnen leven. Ze blijven onderhandelingen voeren met enkele naburige boeren om gronden over te kopen. Bovendien ligt het Dinokeng Game Reserve naast het opvangcentrum en zijn er dus al vele wilde dieren in de buurt.

In het hol van de leeuw

Van enkele van de 26 leeuwen die in de sanctuary verblijven, hebben we het verhaal gehoord. Zo gaven we je al het levensverhaal van Meg en Amy, maar er zijn nog anderen in het toevluchtsoord, waar het verhaal boeiend van is. We maakten ook kennis met George en Yame, twee leeuwen die 5 jaar geleden in Frankrijk werden geboren, maar meteen naar Spanje werden gesmokkeld om foto’s te laten nemen met mensen in het amusementpark Terra Mitica in Benidorm. Doordat ze zo snel groeiden, hebben ze de twee welpjes op een dieet gezet van 70% water en 30% koemelk. Het is dan ook niet verbazingwekkend dat ze niet veel kracht hadden toen ze bij de Kevin Richardson Wildlife Sanctuary aankwamen. Sterker nog, ze konden niet eens een trede op wandelen en het leverde hen permanente schade op. Zo zullen ze altijd kleiner zijn als andere leeuwen op hun leeftijd en zijn George z’n benen slecht ontwikkeld. Bovendien zit George aan zware medicatie omwille van een oogziekte, en destijds werd hij al behandeld tegen katarakt. Yame daarentegen is een onstuimige leeuw die gerust een charge durft in te zetten, zelfs al sta je aan de andere kant van het hek.

Ook dieren hebben kwaaltjes en ziektes, maar het voordeel is dat Kevin – door onderling contact van kinds af – beter met de dieren kan communiceren dan anderen. Doordat hij hen van binnenstebuiten kent en zo ook hun gedrag, merkt hij een gedragsverandering snel op. Vaak is dit een indicator voor een probleem, en zo kunnen veeartsen tijdig onderzoek doen. Zo is er het voorbeeld van Siam. Deze leeuw heeft het FIP-virus (Feliene Infectieuze Peritonitis), vergelijkbaar met het hiv-virus bij de mens. Het uiteindelijke lot van het dier is overlijden en de levensverwachting is nooit langer dan 6 maanden. Niettemin neemt Siam een loopje met die prognose, want het is de enige leeuw ooit die zijn leven langer heeft weten rekken dan 6 maanden. Ondertussen zit hij al aan ruim een anderhalf jaar, en dat is dankzij de gedragswijziging die Kevin tijdig waarnam.

Ook Naiobi heet problemen gehad. Glaucoom werd bij haar vastgesteld en ook hier bracht dat een gedragswijziging met zich mee. Eénmaal ze het oog chirurgisch hadden verwijderd, was de leeuw weer zoals vroeger. De dieren laten niet meteen het achterste van hun tong zien als het op gezondheid aankomt. Zo heeft het opvangcentrum bij meerdere leeuwen al cystes, kanker en vleeswonden ontdekt, louter dankzij een wijziging in gedrag.

Andere wezens

Hoewel de rol van de leeuw centraal staat in de sanctuary, waren we toch danig verrast om nog enkele andere dieren tegen te komen. Plots stonden we oog in oog met Kahn, een zwarte luipaard, die samen met zijn broer Coal in de wildlife sanctuary verblijft. Richardson zorgt al voor hen sinds hun geboorte in 2003. Wist je dat een luipaard trouwens veel gevaarlijker is dan een leeuw? Het dier jaagt vaak op bavianen en weet daardoor een mens neer te halen met één haal van zijn poot.

Alsof dat nog niet genoeg is, brengt onze gids Taheer ons ook naar enkele hyena’s. De grootte van deze dieren is verrassend. Eigenlijk moeten ze niet onderdoen voor de leeuw of de luipaard, maar hun lichaam heeft wel enkele opvallende kenmerken. Zo moet er dagelijks gecheckt worden of de elektriciteit nog werkt, want een hyena test express de werking ervan uit. De kaken van een hyena zijn – na die van de krokodil – de sterkte in het dierenrijk en daarmee kan hij gemakkelijk door het hek bijten. Daarnaast denken de meesten onder ons – door het bestaan van De Leeuwenkoning – dat de hyena een aaseter is, maar dat is helemaal niet zo! Een aaseter leeft uitsluitend van dierlijke resten en gaat niet op jacht, terwijl de hyena sneller zal kiezen voor een levend dier wanneer hij er de kans toe krijgt. Niettemin speelt een hyena ook botten tegen een duizelingwekkende snelheid naar binnen.

Populair bij 3de partijen

Een ochtend in het Kevin Richardson’s Wildlife Sanctuary heeft ons veel geleerd en we kunnen de visie van hem en zijn medewerkers alleen maar steunen. Toeristen vind je hier niet vaak en dat komt ook door de beperkte beschikbaarheid. De beelden van hem met zijn leeuwen en andere katachtigen zijn op zijn minst opmerkelijk te noemen, maar het is ook inspirerend. Niet voor niets komt National Geographic hier regelmatig kijken, en zoeken ze met bijvoorbeeld puzzle boxes uit wie het slimste dier is. Of bekende acteurs en actrices doen een photoshoot met de dieren, zoals Cara Delevigne. Je ziet het; het Kevin Richardson Wildlife Sanctuary is populair en iedereen wil wel een bezoek brengen. Jij ook?

Plan je bezoek op dins-, donder- of zondag om 9:00 ’s ochtends. Je kan hen een mailtje sturen om te kijken of het logistiek haalbaar is. De totale kostprijs bedraagt R 350 (€ 21).

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *