Iedereen pompier: vuurseizoen in Drakensbergen

Je kijkt uit naar een trip naar de mooie natuur van Drakensbergen en na een lange tijd te reizen, sta je er eindelijk. Enkel is het niet zoals je het verwacht had. Zwartgeblakerde velden en heuvels voelen aan als een vieze vlek op je netvlies. Het vuurseizoen heerst in de Zuid-Afrikaanse natuur en dus ook in Drakensbergen. Waarom maken ze deze velden pikzwart en is er dan een beter moment om een bezoek te plannen?

Op zich is elk seizoen de moeite om Drakensbergen of andere natuur te bewonderen, maar de herfst springt er toch bovenuit. De temperaturen zijn niet te warm en niet te koud, de omgeving is nog redelijk groen en de watervallen hebben nog steeds een relatief groot debiet. Ga je vroeger, dan kan je korte, fikse regenbuien tegenkomen en warm weer. Ga je later, dan worden de temperaturen kouder en de omgeving dorder. Door de dag heb je nog temperaturen van 20°C, maar ’s nachts is het bibberen rond het vriespunt. In die periode van het jaar loop je hier en daar pompiers tegen het lijf of zie je nog smeulende velden.

Vuurseizoen in de Zuid-Afrikaanse Drakensbergen

Niet onbelangrijk is het feit dat Zuid-Afrika 2 vuurseizoenen heeft, te wijten aan een verschillend moment op het gebied van regenval. De Westkaap met Kaapstad en de tuinroute heeft tijdens de droge zomer hun vuurseizoen. Tijdens de droge winter (juli – september) kampt de rest van het land dan weer met gecontroleerde branden.

Vuurseizoen

Meerdere regio’s in het zuiden van Afrika, zoals Drakensbergen of Krugerpark, hebben te kampen met een langdurige droogte. Ook in andere landen als Namibië, Botswana en Lesotho is de toestand schrijnend. Doordat het gras en de grond zo droog zijn, is de hele omgeving licht ontvlambaar. Met gecontroleerde branden proberen lokale brandweerlui het risicogebied te verkleinen en verstedelijkte gebieden te beschermen. Zo zie je naast boerderijen of huizen vaak een zwarte strook platgebrand gras of bos. Dit dient om een mogelijke brandhaard te kunnen stoppen.

Misschien vind je dit draconisch en zie je niet de vele gevaren die er zijn, maar de nonchalance van de mens is vaak één van de oorzaken. Een niet goed gedoofde sigaret kan al snel uitgroeien tot een niet te controleren brand of een verloren geraakte kool bij het braaien kan zware gevolgen hebben. Ook een elektriciteitsprobleem behoort tot de oorzaken. Daarnaast kan de natuur zelf roet in het eten gooien, want een blikseminslag kan overal voorkomen. Zelfs een vallend rotsblok kan een brandhaard veroorzaken en ook met een beetje regen vormt dat nog steeds een groot gevaar. Een heidebrand kan een hele regio snel in vuur en vlam zetten.

Vuurseizoen zwart geblakerd veld
Essentiële timing

De timing van het vuurseizoen is belangrijk. Gedurende de hele winter, en vooral vlak voor het begin van de lente, is de grond droog en het risico op branden is daarmee extra hoog. Dat is het punt dat de lokale autoriteiten ook gecontroleerde branden uitvoeren in samenwerking met de lokale brandweerafdelingen. Het beste is dat er niet te veel wind staat, maar jammer genoeg is die op z’n sterkst in juli – augustus.

Een gecontroleerde brand heet eigenlijk een cold burn, omdat ze maar een beperkte impact heeft op het ecosysteem. Meestal worden hierdoor bomen gevrijwaard en is enkel de laag gras het slachtoffer. Het vuur verspreidt zich zeer langzaam en steeds op een uitgekozen, afgebakend lapje grond. Dieren kunnen daardoor tijdig verhuizen en bovendien zitten kleine dieren en insecten wat dieper onder de grond voor hun winterslaap. In hun ondergrondse bunker zijn ze veilig voor het vuur.

Vuurseizoen zwart geblakerd veld
Wandelen tussen zwart geblakerde velden in Drakensbergen Zuid-Afrika
Vuurseizoen zwart geblakerd veld
Hoe gaat men te werk?

Samen met de brandpreventie maken de lokale landbouwers brandgangen om het vuur tijdig te kunnen stoppen. Deze brandgangen dienen ook als natuurlijke grens voor de gecontroleerde branden. Het perceel dat ze in brand steken zal op een droog pad, een sloot of een reeds afgebrand gedeelte tot stilstand worden gebracht.

Brandweermannen blijven rond het perceel het vuur in de gaten houden en doven het indien nodig. Als het bijvoorbeeld een natuurlijke grens bereikt, dan zullen ze met behulp van grote waaiers het vuur sneller doven. Als de wind opsteekt of van richting verandert, moeten ze snel handelen dat het vuur zich niet verspreidt. Daarvoor is er ook een algemene coördinator ter plaatse die de hele situatie gadeslaat en bijstuurt waar nodig. Vuur is namelijk een wispelturig element en je weet niet hoe de andere elementen het bespelen.

Vuurseizoen gecontroleerde brand
Vuurseizoen in de Zuid-Afrikaanse Drakensbergen
Positief effect

Er zijn niet alleen negatieve gevolgen aan het verbranden van gedeeltes van de natuur. Door het land terug braak te maken, wordt de grond vruchtbaar en zie je nieuwe vegetatie opdoemen tussen de zwarte aarde. Bovendien verdwijnen dode bladeren en takken gecontroleerd, want anders is het de perfecte voedingsbodem voor een onverwachte brand. Uitlopers of zaden van de planten zorgen voor nieuwe scheuten, maar ook in de as die terug neerdaalt zitten voedingsbronnen. Daarnaast helpt het bij het indijken van uitheemse planten en door het gunstig effect bij planten, hebben insecten ook nieuw voedsel voorhanden. Voor dieren is het ook voordelig, want er is meer variatie in planten te vinden voor voedsel en beschutting.

Nieuwe scheuten op veld na het vuurseizoen
Wat doe je als het vuurseizoen is?

Long story short, het vuurseizoen zal je ervaring niet verbrodden. Ben je op reis in Zuid-Afrika, ga dan naar Drakensbergen of naar eender welke regio waar natuur centraal staat. In elk seizoen zijn er wel voor- en nadelen. Het weer kan een spelbreker zijn, of de omstandigheden zijn minder, maar laat dat je niet weerhouden om te gaan. Als je hier en daar een zwartgeblakerd veld ziet, laat dat je dan ook niet uit je lood slaan. Zelfs in het vuurseizoen blijven de Zuid-Afrikaanse Drakensbergen dik de moeite waard. Je houdt er sowieso een mooie herinnering aan over!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *